بررسي پتانسيل گياه تربچه براي پاكسازي يك خاك آلوده به سرب و تأثيرتشديد كننده هاي جذب بر غلظت سرب و عناصر غذايي در اندام زيرزميني اين گياه

آلودگي زمين هاي كشاورزي و مراتع به فلزات سنگين، باعث انتقال اين فلزات به محصولات زراعي، باغي، دامي و نهايتاً غذاي انسان مي گردد. اصلاح زمين هاي آلوده به فلزات سنگين جهت جلوگيري از ورود آنها به چرخه غذايي انسان امري ضروري به نظر مي رسد. به منظور بررسي پتانسيل گياه تربچه براي پاكسازي يك خاك آلوده به سرب و تأثير تشديد كننده هاي جذب بر غلظت سرب و عناصر غذايي در بخش زميني آن، يك آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سال 1388 در گلخانه گروه خاكشناسي دانشگاه زنجان اجرا گرديد. تيمارها شامل سطوح مختلف آلودگي خاك به سرب ( صفر، 200، 400، 600، 800، 1000 و 1200 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) و دو نوع تشديد كننده جذب بودند كه اسيد سولفوريك در سه سطح (صفر، 750و 1500 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) و EDTA نيز در سه سطح (صفر، 10و20 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) مصرف گرديدند. سطوح آلودگي خاك به سرب به صورت مصنوعي ايجاد گرديدند و تشديد كننده هاي جذب از طريق آب آبياري به خاك گلدان هاي حاوي گياه تربچه اضافه گرديدند. نتايج تجزيه واريانس داده ها نشان دادند كه تشديد كننده هاي مختلف بر وزن تر و خشك بخش زيرزميني گياه تربچه و غلظت عناصر فسفر، پتاسيم، روي، منگنز و سرب آن تأثير معني داري دارند اما بر غلظت عناصر نيتروژن، مس و آهن تأثير معني داري ندارند. تشديد كننده هاي جذب سبب كاهش غلظت فسفر و پتاسيم و افزايش روي، منگنز و سرب در بخش زيرزميني گياه تربچه گرديدند. سطوح مختلف سرب در خاك تأثير معني داري بر تمام پارامترهاي اندازه گيري شده به جز غلظت روي ، آهن و منگنز داشتند. افزايش غلظت سرب در خاك، سبب كاهش وزن تر و خشك اندام زيرزميني گياه تربچه گرديد، بطوري كه سطح آلودگي 1200 ميلي گرم سرب در كيلوگرم خاك، وزن تر و خشك اندام زيرزميني را به ترتيب 1/49 و 8/48 درصد نسبت به تيمار شاهد كاهش داد. افزايش غلظت سرب در خاك سبب كاهش غلظت فسفر و افزايش غلظت پتاسيم، نيتروژن، منگنز و سرب در اندام زيرزميني گياه تربچه گرديد. با توجه به جذب شديد سرب توسط كلوئيد هاي خاك نتايج اين آزمايش حاكي از پتانسيل زياد گياه تربچه براي جذب سرب از خاك مي باشد و استفاده از اسيدسولفوريك با افزايش وزن خشك اندام زيرزميني گياه تربچه و غلظت سرب در آن باعث استخراج بيشتر سرب از خاك آلوده مي شود