بررسي پتانسيل گياه تربچه براي پاكسازي يك خاك آلوده به سرب و تأثير تشديد كننده هاي جذب بر غلظت سرب و عناصر غذايي در اندام هوايي اين گياه

پاكسازي برخي از آلودگي هاي خطرناك نظير فلزات سنگين از خاك با توجه به اينكه اين فلزات تجزيه و تخريب نمي شوند، دشوار و مستلزم هزينه بالايي است. گياه پالايي، استفاده از گياهان سبز براي برداشت آلودگي از محيط يا تبديل آنها به اشكال غير مضر مي باشد. به منظور بررسي پتانسيل گياه تربچه براي پاكسازي يك خاك آلوده به سرب و تأثير تشديد كننده هاي جذب بر غلظت سرب و عناصر غذايي در بخش هوايي آن، يك آزمايش فاكتوريل در قالب طرح كاملاً تصادفي در سال 1388 در گلخانه گروه خاكشناسي دانشگاه زنجان اجرا گرديد. تيمارها شامل سطوح مختلف آلودگي خاك به سرب ( صفر، 200، 400، 600، 800، 1000 و 1200 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) و دو نوع تشديد كننده جذب بودند كه اسيد سولفوريك در سه سطح (صفر، 750و 1500 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) و EDTA نيز در سه سطح (صفر، 10و20 ميلي گرم در كيلوگرم خاك) مصرف گرديدند. سطوح آلودگي خاك به سرب به صورت مصنوعي ايجاد گرديدند و تشديد كننده هاي جذب از طريق آب آبياري به خاك جعبه هاي حاوي گياه تربچه اضافه گرديدند. نتايج تجزيه واريانس داده ها نشان داد كه تشديد كننده هاي جذب بر وزن تر اندام هوايي و غلظت فسفر، پتاسيم، آهن، روي، منگنز و سرب بخش هوايي تربچه تأثير معني داري دارند اما بر وزن خشك و غلظت نيتروژن و مس اندام هوايي تأثير معني داري ندارند. مصرف اسيد سولفوريك با غلظت 750 ميلي گرم در كيلوگرم خاك سبب افزايش 1/14 درصدي وزن تر اندام هوايي گرديد اما كاربرد آن با غلظت 1500 ميلي گرم در كيلوگرم سبب كاهش 25/11 درصدي وزن تر اندام هوايي نسبت به شاهد شد. افزايش مصرف EDTA سبب كاهش وزن تر اندام هوايي گرديد. تشديد كننده هاي جذب اثر افزايشي بر غلظت فسفر، آهن و سرب و اثر كاهشي بر غلظت پتاسيم و روي اندام هوايي تربچه داشتند. بيشترين غلظت سرب در اندام هوايي از مصرف 20 ميلي گرم در كيلوگرم EDTA بدست آمد. سطوح مختلف سرب خاك تأثير معني داري بر پارامترهاي اندازه گيري شده به جز وزن خشك اندام هوايي و غلظت مس داشتند. افزايش غلظت سرب در خاك، سبب كاهش وزن تر و خشك اندام هوايي گياه تربچه گرديد. افزايش غلظت سرب تا 400 ميلي گرم در كيلوگرم خاك، سبب افزايش غلظت سرب در گياه و در مقادير بيشتر، سبب كاهش غلظت آن گرديد