بررسي نقش نور در تبيين توالي فضا در معماري اسلامي (نمونه موردي: مسجد شيخ لطف ا...)

نور از عوامل موثر بر ارزش فضايي است كه به عنوان غير مادي ترين عنصر محسوس طبيعت،همواره در معماري اسلامي وجود داشته و در واقع نشان عالم والا و فضايي معنوي است. نوع نگرش بهنور در معماري ايراني تحت تاثير تفكر اسلامي به عالي ترين درجه خود مي رسد و به عنوان مظهر تقدسو عالم معنوي شناخته مي شود . نور در معماري اسلامي ايران هميشه به منزله روشن كردن كامل فضايمعماري به كار نمي رود؛ بلكه گاهي جنبه عرفان و تقدس به خود گرفته و جنبه هاي ديگر فضا(رنگ،بافت و...) را تحت تاثير قرار داده و گاهي بر آنها تاكيد مي كند. ريتم نوري در معماري اسلامي نقش بسزايي را در تبيين تحول و توالي فضا ايفا مي كند، به گونه اي كه مي توان گفت نقش كاربردي توالي فضابه وسيله نور در اين معماري در سه مولفه: مكث، حركت و تاكيد تبيين مي شود؛ از اين رو مي تواناين گونه بيان نمود كه توالي فضا به وسيله نور به عنوان يك مولفه در زمينه هنرهاي سنتي بسيار موردتوجه قرارگرفته و اين توجه و اهميت نشان از جايگاه اين اصل در شاكله تفكر اسلامي است. به اينمنظور، مقاله حاضر از روش توصيفي- تحليلي استفاده كرده است و در قسمت ادبيات موضوع به تبيينجايگاه نور در علوم معارف سنتي و اسلامي پرداخته تا ابعاد، وجوه و جنبه هاي كاربردي آن وضوحبيشتري يابد و در ادامه به تبيين نقش نور در توالي فضا بر طبق مولفه هاي سه گانه پرداخته و با تبيينجنبه هاي كاربردي ريتم نوري در توالي فضا و جايگاه آن در معماري اسلامي ايران راهكارهايي را برايمعماري امروز ايران در استفاده صحيح و كاربردي از اين پديده مقدس تبيين مي نمايد.