بازتاب جنسيت در فضاهاي شهري سنتي ايران در دوره صفويه

حضور زن در عرصه هاي زندگي اجتماعي اعم از فعاليت هاي اقتصادي،فرهنگي و سياسي در قرون20 و 21 ميلادي در بسياري از جوامع غربي و شرقي گسترش چشمگيري داشته است آنچنانكه بعضاً ازشرايط متعادل نيز خارج گرديده است. با بررسي متون علمي و سازمان و عناصر شهري مي توان اينفرضيه را اثبات نمود كه فضاهاي زندگي شهري امروز به محيط مردانه بيشتر نزديكاند و تحقيقات وتجربيات بشري نشان داده است كه زنان از شرايط نامساعد محيط هاي ساخته شده رنج مي برند. ايندرحاليست كه كه در شهر سنتي اسلامي حضور حداقلي زن در فضاي شهري با توجهي درخور با توجهبه فرهنگ و آداب آن جامعه همراه بوده است. شناخت فضاهاي معماري و شهري تاريخي ميتواندزمينه مناسبي براي درك الگوهاي سنتي پديد آورد تا با توجه به آن بتوان آثاري خلق كرد كه ضمن دارابودن خصوصيات كالبدي و كاركردي مناسب از هويت فرهنگي شايستهاي نيز برخوردار باشد. كشورايران با توجه به فرهنگ غني ايراني اسلامي بخصوص در دوره صفويه گنجينه ارزشمندي از مفاهيم وحكمتهاي معماري و شهرسازي است كه ميتواند در دنياي امروز نيز راهگشا باشد. حال اين پرسشمطرح ميشود كه جنسيت چه جايگاهي در مفهوم شهرسازي سنتي ايراني اسلامي در اين دوره داشته-است؟ و شهرهاي سنتي ايران عصر صفوي چگونه به نيازهاي انساني -بخصوص زنان- پاسخگو بودند؟چه اصول و قواعدي را ميتوان استخراج نمود كه در رفع اين نيازها در شهرهاي امروز راهگشا باشد؟اشاره به وجود الگوهاي طراحي مناسب در گذشته و بررسي و معرفي آنها به اين معني نيست كهانتظار داشته باشيم كه طراحي و احداث فضاهاي شهري براي شهرهاي امروز كاملاً مطابق با الگوهاي سنتي باشد. و مطمئناً فضاهاي شهري امروز بايد با توجه به شرايط و مقتضيات امروز طراحي شوند،ولي مفاهيم و اصول اعتقادي و فرهنگي راهنماهايي را جهت طراحي عرضه مي كنند كه مي توانند بههرچه غنيتر شدن فضاي شهري بينجامند. در شهرهاي سنتي ايران در سايه تعاليم اسلامي، بازتابجنسيت در شهرها را مي توان در مفاهيم محرميت، امنيت، سلسله مراتب، همسايگي و .. مشاهده نمود.و حسينيهها، معابر، ميادين، بازار، حمامها، وروديها و فضاهاي دروني خانه، هشتي، حرم سراها و كاخ-ها مي توانند گنجينه ارزشمندي را براي مطالعه عرضه نمايند.در اين پژوهش از روش تاريخي-توصيفيو منابعي نظير متون، طرحها و عكسهاي قديمي و آثار باقيمانده از بناها و فضاهاي شهري تاريخيبهرهگيري شده است.