مطالعه پديده برگشت آب در رودخانه گرگر در شراي سيلابي و تاثير آن بر محاسبات دبي در ايستگاه هيدرومتري ولي آباد

سطح آب رودخانه ها در يك دبي خاص تحت شرايط معمولي ججريان زير بحراني، تحت تاثير عوامل كنترلي در پايين دست مي باشد. سطح آب در محل تلاقي رودخانه ها مي توان رابطه بين سطح آب و دبي رودخانه در بالادست را تحت تاثير قرار دهد و محل تلاقي به عنوان يك عامل كنترل كننده عمل مي كند. در اين شرايط سطح آب در بالا دست يك تلاقي نه تنها به دبي جريان در آن شاخه بستگي دارد بلكه به تغييرات دبي در رودخانه حاصل از تلاقي نيز بستگي خواهد داشت رودخانه كارون قبل از شهرستان شوشتر به دو شاخه گرگر و شطيط تقسيم مي گردد. در بالاتر از روستاي بند قير رودخانه گرگر و شطيط و دز با هم تلاقي نموده و رودخانه كارون بزرگ شكل مي گيرد. در شرايط سيلابي و جريان ناپايدار، جريان در شاخه هاي شطيط و دز به گونه اي است كه برگشت آب ناشي از ارتفاع سطح آب در اين سيستم باعث كند شدن جريان در رودخانه گرگر مي شود. بررسي اندازه گيري هاي انجام شده در اين رودخانه در ايستگاه هيدرومتري ولي آباد نشان مي دهد كه سرعت جريان در اين شرايط كاهش عمده اي مي يابد. در اين بررسي با محاسبه شيب پروفيل آب بر اساس ارتفاع مطلق سطح آب در ايستگاه هاي ملاثاني و ولي آباد و سيد حسن، نشان داده شد كه در شروع شرايط سيلابي شيب سطح آب رودخانه گرگر از محل تلاقي گرگر با سيستم شطيط و دز تا قسمت بالا دست ايستگاه ولي آباد كاهش مي يابد و پس از مدتي مجددا شيب سطح آب و سرعت جريان افزايش مي يابد. لذا در طي زمان قابل ملاحظه اي از سيلاب برگشت آب وجود دارد. از آنجا كه تاكنون در ايستگاه ولي آباد استخراج روابط دبي اشل بدون در نظر گرفتن پديده فوق انجام گرفته است محاسبات دبي در دوره آماري اين ايستگاه حاوي خطاي قابل توجهي است . لذا منحني هاي دبي اشل خاصي جهت اين ايستگاه محاسبه گرديد كه تاثير پديده ياد شده در آنها لحاظ شده است. مقايسه نتايج محاسبات دبي با منحني هاي جديد و روش مرسوم گذشته نشان از تفاوت قابل ملاحظه اي در محاسبات مربوط به حجم آورد رودخانه در شرايط سيلابي دارد.