شبيه سازي اثرات جريان ناپايدار در ايجاد حلقه هاي موجود در روابط دبي - اشل

در بسياري از موارد نياز به تبديل دبي به اشل و بالعكس در محل هاي پايش جريان در روذخانه ها مي باشد. اين تبديل با استفاده از رابطه اي كه بين دبي و اشل در يك نقطه خاص از رودخانه ها استخراج شده است انجام ميگردد. در بسياري از موارد رابطه دبي اشل رابطه اي ساده و يك به يك نمي باشد. اين وضعيت در طي سيلاب رودخانه هاي كه شيب بستر ملايمي دارند به وضوح وجود دارد و تحت عنوان حلقه هاي منحني دبي و اشل ساخته شده اند. حلقه هاي ياد شده تاثير هيستريك ناشي از تغييرات شيب انرژي در طي سيلاب و جريان ناپايدار مي باشند. نوع خاصي از اين حلقه ها كه تحت عنوان حلقه هاي ديناميك بررسي مي شوند. منحصرا حاصل تغييرات سطح آب در طي سيلاب بوده و از حلقه هاي ناشي از تغييرات فرم بستر، اثرات برگشت متغير آب، ذخيره كانال و جريان در دشت سيلابي متمايز مي باشند. در اين مطالعه، معادله يك بعدي جريان كه توسط فرد (1972) و با استفاده از تقريب تفاضل هاي محدود براي استخراج منحني هاي دبي اشل حل شده است مورد استفاده قرار گرفت. [1] كد تهيه شده جهت حل معادلات سنت ونانت ب روش ياد شده و با استفاده از اندازه گيري هاي مستقيم دبي انجامشده در طي سيلاب هاي بهمن و اسفند ماه 1384 بكار گرفته شد و در ايستگاه هاي اهواز و ملاثاني حلقه هاي موجود در منحني هاي دبي و اشل شبيه سازي شدند. درطي واسنجي مدل مقادير ضريب زبري و شيب بستر رودخانه درمحل ايستگاه هاي ياد شده مورد واسنجي قرار گرفتند. نتايج علاوه بر آنكه توانستند تغيير ضريب زبري را با ارتفاع سطح آب رودخانه شبيه سازي نمايند نشان دادند كه در شرايط سيلابي تفاوت دبي در يك اشل خاص براي حالت اوج گرفتن منحني و نيز براي حالت فروكش در ايستگاه ملاثاني به مقدار 200 متر مكعب بر ثانيه نيز مي رسد. محاسبات در ايستگاه هيدرومتري اهواز نيز نتايج مشابهي را نشان داد.