بررسي وضعيت آلودگي رسوبات رودخانه كارون بزرگ با عناصر سنگين آلاينده، حد فاصل بند قير تا جنوب اهواز (ام المطير)

آب در كليه فعاليتهاي زيست محيطي انسان و كنترل فرايندهاي فيزيكي، شيميايي و بيولوژيكي محيط نقش بسزايي را ايفا مي كند. وجود محدوديتهايي منابع آب، بخصوص آب شيرين رودخانه ها، لزوم حفظ و حراست بيش از پيش آنها را در برابر آلودگيها ضروري مي نمايد. رودخانه كارون در سالهاي اخير با كاهش كيفيت آبي چشمگيري روبرو شده است ،كه محققين تخليه فاضلابهاي شهري، صنعتي و كشاورزي را علت اصلي آن مي دانند. رودخانه كارون به عنوان يكي از بزرگترين رودخانه هاي ايران و شريان حياتي استان خوزستان در كناره هاي خود اراضي مزروعي و زراعي متعددي را جاي داده است و سالانه آلاينده هاي مختلف فيزيكي شيميايي و زيستي وارد اين رودخانه مي شوند. رسوبات رودخانه ها مي توانند محل مناسبي جهت ذخيره سازي مواد آلوده كننده حاصل از تخليه فاضلابهاي شهري و صنعتي باشند. در اثر تجمع عناصر آلاينده فلزي در اين رسوبات خطر آلودگي آب اتفاق مي افتد، چرا كه تحت شرايط خاص فيزيكي و شيميايي مواد آلوده دفنت شده در اين رسوبات ازادگشته و وارد فاز محلول مي گردند. رسوبات كارون به دليل ماهيت رسي و داشتن بار الكتريكي زياد و همچنين ظرفيت تبادل كاتيوني بالا قدرت زيادي در جذب عناصر آلاينده حاصل از زه آبهاي وارد شده به رودخانه را دارا است. روند رو به افزايش رسوبگذاري، افزايش واحدهاي صنعتي و كشت و صنعتها، افزايش جمعيت و بالطبع زيادتر شدن پسابهاي صنعتي، شهري و كشاورزي و در نتيجه آلوده تر شدن اين رسوبات پتانسيل آلودگي كارون را بالا برده و خطر مسموميتهاي ناشي از غلظت بيش از حد عناصر آلاينده رو به فزوني مي نهد. در اين مطالعه ابتدا با شناسايي رودخانه و تعيين 5 ايستگاه در بازه بالا دست ، مياني، و پايين دست رودخانه نمونه برداري از آب و رسوبات كف بستر صورتگرفت و غلظت عناصر سنگين (سرب، كادميوم، كبالت، كروم و نيكل) اندازه گيري، و انباشت و چگونگي پراكنش آلاينده هاي موجود بين ايستگاه هاي مختلف بررسي شد. همچنين نتايج استگاه هاي مختلف توسط آزمون آماري LSD تجزيه آماري شد. و تغييرات معني داري را براي غلظت اين آلاينده ها در ايستگاه هاي مختلف نشان داد. در نمونه هاي رسوب غلظت بالايي از فلزات سنگين اندازه گيري شد كه بدليل بر همكنشهاي شيميايي با آب امكان گسترش اين آلودگي و خطرات زيست محيطي براي آبزيان و آب شرب و كشاورزي بدنبال خواهد داشت.