بررسي نقش آبكندهاي كناري در فرسايش كناري رودخانه در شرايط متفاوت اقليمي در استان مركزي

در كناره هاي آبراهه ها و رودخانه ها در اثر برخورد سيلاب به ديواره آنها و يا ريزش رواناب حاصله از اراضي اطراف به درون رودخانه نوعي گالي يا آبكند بنام آبكند كناري ايجاد مي شود كه ضمن ايجاد حجم بالاي فرسايش خاك ، باعث تخريب كناره رودخانه ها و تغيير مورفولوژي آن مي گردد . بنمظور بررسي چگونگي بروز اين پديده در رودخانه هاي استان مركزي ٤ منطقه اقليمي خشك بياباني، خشك فرا سرد، مديترانه ايي سرد و مديترانه ايي معتدل در نظر گرفته شد ( براساس طبقه بندي اقليمي دومارتن ). در هرمنطقه اقليمي با بررسي رودخانه هايي كه دچار فرسايش آبكند كناري شده بودند ، بخشي بعنوان معرف انتخاب شد . در هر قسمت با تعيين كاربري منطقه و با انجام نقشه برداري و نمونه برداري خاك، خصوصيات مورفومتريك، خصوصيات خاك و چگونگي تشكيل آبكندها مشخص شد . در مناطق با اقليم خشك تر ساختمان خاك ناقص بوده و توزيع عناصر در خاك يكنواخت و مناسب نيست . بنابراين بسيار مستعد براي فرسايش مي باشد و تأثير انسان در تشديد فرسايش آبكندي در اين مناطق قابل توجه است و فرسايش رودخانه در اين مناطق با حجم بيشتر و سرعت بيشتري صورت مي گيرد . ولي در اقليم مديترانه ايي معتدل وسرد ، به لحاظ وجود بارشهاي مناسب سالانه و شرايط اقليمي مساعدتر، معمولاً عوامل غير طبيعي در بروز آبكندها تأثير بسزايي دارند، عواملي مانند تغيير كاربري ها ، الگوهاي نامناسب كشاورزي، سازه هاي نامناسب و در صورت وجود عوامل نامناسب محيطي مانند بافت نامناسب خاك، بر شدت عمل فرسايش آبكندي مي افزايد . بنابراين در اين مناطق شدت عمل فرسايش آبكندي در تخريب كناره رود خانه نسبت به دو منطقه ديگر كمتر و لذا نوع اقدامات كنترلي نيز يكسان نخواهد بود .