بررسي رفتار هيدروليكي و خطوط جريان در استخرهاي راه ماهي از نوع روزنه-سرريز (مطالعه موردي: سد انحرافي كرخه حميديه)

ماهي ها ممكن است در اثر تغييرات زيست محيطي و يا بطور غريزي جهت تخم ريزي، به بالا دست مهاجرت نمايند. در اين ميان، آبشارهاي طبيعي و سدهاي انحرافي از موانعي هستند كه ممكن است از مهاجرت ماهي ها به بالادست جلوگيري كرده و يا اينكه مهاجرت آنها را به تاخير بياندازند. ممانعت در مهاجرت ماهي ها خود ممكن است حيات آنها را در يك رودخانه تحت تاثير قرار داده و حتي باعث از ميان رفتن گونه اي خاص از آبزيان شود. راه ماهي ها سازه هايي هستند كه امكان عبور ماهي را به بالادست فراهم ساخته و دسترسي ماهيان به زيستگاههاي مورد نظرشان را فراهم مي آورند. وظيفه مهم سازه راه ماهي ايجاد مسيري مطمئن براي عبور ماهي هاي مهاجر مي باشد. اين پژوهش به بررسي رفتار هيدروليكي و سرعت جريان آب درون ماهي نوع روزنه- سرريز مي پردازد. در اين تحقيق پس از اندازه گيري سرعت موضعي جريان درون استخرها و تعيين سرعت در ورودي و خروجي روزنه ها، به رسم خطوط هم سرعت درون استخرها با استفاده از نرم افزار Surfer پرداخته شد. جهت اندازه گيري سرعتهاي موضعي تعداد 3 استخر از استخرهاي راه ماهي سد انحرافي حميديه روي رودخانه كرخه واقع در شمال غربي اهواز و در هر استخر 30 نقطه انتخاب گرديد. با عبور دبي هاي مختلف سعي گرديد تا رفتار استخرها از نظر توزيع سرعت، خطوط جريان و گردابها شناسايي و بررسي شود. سرعتهاي محلي توسط ميكرومولينه اندازه گيري و خطوط هم سرعت ( Isovel) توسط نرم افزار ترسيم شد. خطوط هم سرعت نشان داد كه قسمت وسط هر استخر در بالادست نزديك به ديواره مياني، حاشيه امني از نظر سرعت براي عبور ماهي به بالادست مي باشند. همچنين از نظر عبور ماهي ها از روزنه به طرف بالادست حاشيه ديوار داخلي متصل به روزنه، محل مطمئن تر براي عبور ماهي از روزنه مي باشد.