بررسي زلزله پنجم ديماه يكهزار و سيصد و هشتادو دو بم از ديدگاه زمين شناسي و مهندسي زلزله

بي شك زلزله جزء حوادث گريز ناپذيري محسوب مي شود كه در صورت عدم دقت و توجه به موقع ، خسارات جبران ناپذيري بر پيكره جامعه انساني وارد خواهد كرد. در اين بين زلزله پنجم ديماه يكهزار و سيصد و هشتادو دو با 26271 نفر كشته و دهها هزار نفر زخمي جزء ويرانگرترين حوادث دهه اخير محسوب مي گردد، كه البته با توجه به بزرگاي زلزله اين ويراني عظيم قابل توجيه نيست. در اين مقاله، سعي بر اين است كه با توجه به ساختار زمين شناسي و نوعي ساختمانهاي موجود منطقه، اعم از جديد و تاريخي، دليل اصلي حجم عظيم خسارات روشن گردد.
از عوامل اصلي تخريب گسترده شهر بم مي توان به ضعف سازه اي ساختمان هاي گلي و آجري و همچنين ارتباط بين موقعيت شهر و جهت انتشار گسيختگي اشاره كرد. عملكرد ساختمانهاي مسكوني – اداري چند طبقه با قابهاي فولادي ساده و مهاربند ضربدري سقفهاي طاق ضربي، به علت ضعف شديد اتصالات جوشي بادبندها بسيار ضعيف بوده است. در مقابل قابهاي بتني مسلح عملكرد بهتري داشته اند. در ابنيه تاريخي نيز به علت صلبيت زياد، سازه ها د رمعرض نيروهاي با مقادير بالا قرار گرفته و دچار خسارات جدي شده است. همچنين استفاده از ملات گل ضعيف، عدم نگهداري مناسب و ضخامت زياد سقف از عوامل فر ريزش اينگونه ساختمانها ست.
در مجموع ساختمانهاي بتني با تامين مقاومت و شكل پذيري نسبي هدف اصلي ايين نامه، مبني بر ايمني جانبي در مقابل زلزله را تامين كرده اند. درمورد ابنيه تاريخي نيز با در نظر گرفتن مواردي مي توان اظهار نظر كرد كه استفاده از نسبت كم ارتفاع به ضخامت ديوار، استفاده از تعداد كم بازشوها، كاربرد دهانه كوچك، براي سقف ها، استفاده از سقف هاي سبك، پيوستگي با ساختمانهاي مجاور و استفاده از آجرهاي خشتي باكيفيت بالا در كاهش خسارات نقش عمده اي داشته است.