بازخواني يك مفهوم: خانه

نخستين خانه اي كه براي مردم (و نيايش خداوند) قرار داده شد، در سرزمين مكه است كه پربركت و مايه هدايت جهانيان است» تأملي در آيه 96 سوره ي آل عمران، بازتابي از مفهوم اولين خانه را در اذهان، متبلور مي سازد. خانه ي خدا، آن مأمن تقرب با جذبه ي بي هنگام خويش، در قياس با لفظ خانه به مثابه محور اصلي يكپارچگي خانواده، همه و همه آدمي را به اندكي تفكر وامي دارد، كه به راستي چيست مفهوم خانه؟ و در بطن اين واژه چه ها نهفته است؟ چرا خانه ي ايراني مقدس است و حكمت وجودي اين تقدس كجاست؟ و نهايتاً اين معنا و مفهوم چگونه در خانه تجلي يافته است؟ در عصر حاضر، به رغم همه ي اهميت و سهم خانه در سازندگي و تداوم فرهنگ، تدقيق در معاني و جوهره هاي پنهان سكناي انسان، مورد غلفت و فراموشي قرار گرفته است. همان جوهره و ويژگي هايي كه برخاسته از معماري بي زمان اين سرزمين، از اعصار دور تا به امروز بوده است. اگر چه هنوز هم در جامعه ي سنتي، خانواده از واحدهاي بنيادين جامعه و در عين حال، قوي ترين و اصيل ترين نهاد اجتماعي به شمار مي رود و اين امر را با گذاري بر معماري خانه هاي سنتي شاهد هستيم. معماري اي كه در آن دنياي درون از برون مجزا گرديده و در ساخت آن بيشتر به ارزش هاي بنيادين خانواده توجه شده است. در اين نوشتار سعي بر آن است تا باگذاري بر انديشه هاي ايراني و غير ايراني پيرامون خانه، با نگاهي ژرف تر به معنا و مفهوم اين مهم، پرداخته شود. در اين راستا مطالعاتي بر مفهوم خانه خواهيم دشت و به برشمردن ويژگيهاي خانه ايراني و كيفيت مطلوب آن در تقابل با خانه هاي معاصر، نهايتاً به اين نتيجه خواهيم رسيد كه آري، اين است مفهوم خانه، تقدس، تقرب و در يك كلام« شور هستي».